Asian Cup 2027: Saudi Arabia có tổ chức được không? Lời cảnh báo từ Nhật Bản và sự thật về một cuộc khủng hoảng được báo trước

Chỉ còn chưa đầy 10 tuần nữa, Asian Cup 2027 sẽ chính thức khởi tranh tại Saudi Arabia. Nhưng trong một diễn biến mới nhất, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Nhật Bản (JFA) Kozo Tashima đã thẳng thắn tuyên bố: “Không dễ để Saudi Arabia tổ chức Asian Cup đúng như kế hoạch do tình hình an ninh.” Phát biểu này được đưa ra tại Đại hội bất thường của Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) tổ chức tại Tokyo, và ngay lập tức làm dấy lên làn sóng lo ngại về tương lai của giải đấu danh giá nhất châu lục.

Đây không phải lần đầu tiên một quan chức bóng đá lên tiếng về những bất ổn xung quanh Asian Cup 2027. Trước đó, Chủ tịch AFC Salman bin Ibrahim Al-Khalifa đã công khai đề cập đến khả năng trì hoãn giải đấu đến năm 2028. Trong khi đó, Ban tổ chức địa phương (LOC) của Saudi Arabia vẫn khẳng định giải sẽ diễn ra đúng lịch, từ ngày 7 tháng 1 đến ngày 5 tháng 2. Ba quan điểm khác nhau cùng tồn tại trong một chu kỳ tin tức, và đó chính là dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chưa được giải quyết.

Bong bóng tổ chức ấy vỡ, và dưới lớp sơn hào nhoáng là bộ xương thật của bóng đá châu Á. Chúng ta đang chứng kiến một màn trình diễn quyền lực đầy toan tính, nơi mỗi bên đều có lý do để nói những điều khác nhau. Nhưng để hiểu rõ bản chất, cần bắt đầu từ những con số và bối cảnh cụ thể.

Asian Cup 2027 dự kiến có sự tham gia của 24 đội tuyển quốc gia. Giải đấu được ấn định diễn ra trong khung thời gian từ ngày 7 tháng 1 đến ngày 5 tháng 2 – giai đoạn mát mẻ nhất ở vùng Vịnh, một lựa chọn không hề ngẫu nhiên. Bất kỳ sự trì hoãn nào cũng khó có thể chỉ là dịch chuyển vài tháng, bởi vì khung tháng 3 hoặc tháng 4 sẽ mang đến cái nóng khắc nghiệt, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cầu thủ và chất lượng chuyên môn. Do đó, phương án khả thi nhất là lùi lại một năm, tức là đến năm 2028.

Thời điểm hiện tại, theo tính toán từ nguồn tin, chỉ còn khoảng 10-11 tuần trước khi giải đấu khởi tranh. Đây là giai đoạn nước rút cho công tác chuẩn bị của 24 liên đoàn thành viên: lên kế hoạch tập huấn, sắp xếp các trận giao hữu, chốt danh sách đội hình. Một quyết định thay đổi vào lúc này sẽ ảnh hưởng nặng nề nhất đến những đội bóng có quy trình chuẩn bị bài bản như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Iran, Uzbekistan hay Qatar. Bởi lợi thế của họ không chỉ đến từ tài năng cá nhân mà còn từ sự chính xác trong khâu tổ chức.

Điều đáng chú ý là phát biểu của Chủ tịch JFA Kozo Tashima được đưa ra dựa trên “những gì ông học được từ tin tức”, chứ không phải từ các báo cáo an ninh mật hay đánh giá rủi ro của AFC. Đây là một tín hiệu chính trị về mối quan ngại, chứ không phải một kết luận an ninh. Giới truyền thông, nếu vội vàng coi đó là phán quyết về an ninh, sẽ mắc sai lầm nghiêm trọng. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng những lo ngại là có cơ sở, đặc biệt khi xét đến bối cảnh địa chính trị phức tạp của khu vực.

Saudi Arabia không tổ chức kém, họ đang chơi trò chơi mà người giàu không muốn hiểu. Câu nói này có vẻ khiêu khích, nhưng hãy nhìn vào cách các bên đang hành xử. AFC - cơ quan có quyền quyết định thay đổi địa điểm và ngày thi đấu - đã công khai đặt vấn đề về năm 2028. Trong khi đó, LOC - bên chịu trách nhiệm thực hiện - lại khẳng định giải vẫn diễn ra đúng kế hoạch. Sự khác biệt này không phải là mâu thuẫn đơn thuần, mà là dấu hiệu của một cuộc thương lượng ngầm. AFC muốn giảm thiểu rủi ro và bảo toàn lợi ích tài chính, còn Saudi Arabia muốn bảo vệ hình ảnh và khoản đầu tư khổng lồ đã bỏ ra.

Theo phân tích từ các chuyên gia, việc trì hoãn giải đấu sẽ gây thiệt hại tài chính đáng kể cho AFC, nhưng không phải là thảm họa. Các hợp đồng bản quyền truyền hình và tài trợ thường có điều khoản bất khả kháng, cho phép dời ngày mà không vi phạm hợp đồng. Trong khi đó, việc hủy bỏ hoàn toàn sẽ phá hủy nguồn thu. Do đó, xu hướng chung của các tổ chức là ưu tiên trì hoãn hơn là hủy bỏ. Điều này giải thích tại sao Chủ tịch AFC lại công khai nhắc đến năm 2028 - một tín hiệu cho thấy phương án dời lịch đã được tính đến.

Tuy nhiên, gánh nặng tài chính thực sự thuộc về nước chủ nhà. Saudi Arabia đã đầu tư hàng tỷ USD vào cơ sở hạ tầng, sân vận động, khách sạn và hệ thống an ninh. Việc trì hoãn thêm một năm đồng nghĩa với việc các khoản đầu tư này tiếp tục bị “đóng băng”, chưa thể sinh lời. Chưa kể, chi phí duy trì và bảo vệ các công trình trong thời gian chờ đợi cũng không hề nhỏ. Đây là lý do tại sao LOC vẫn kiên quyết giữ nguyên lịch trình, bất chấp những lo ngại.

Nhưng câu chuyện không dừng ở đó. Asian Cup 2027 được xem là “tổng duyệt” cho World Cup 2034 mà Saudi Arabia đăng cai. Một sự trì hoãn ngoài ý muốn sẽ là một tín hiệu tiêu cực về năng lực tổ chức của quốc gia này, không chỉ trong mắt người hâm mộ châu Á mà còn trong mắt cộng đồng quốc tế. Đó là lý do tại sao phía Saudi Arabia đang cố gắng hết sức để bảo vệ uy tín, trong khi AFC lại muốn đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Việc trì hoãn đến 2028 là con số của kẻ tuyệt vọng, không phải của nhà chiến lược. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, đó có thể là giải pháp ít tổn thất nhất. AFC sẽ bảo toàn được các hợp đồng tài trợ, các liên đoàn thành viên sẽ có thêm thời gian chuẩn bị, và Saudi Arabia sẽ có thêm một năm để hoàn thiện công tác an ninh. Nhưng cái giá phải trả là uy tín của một quốc gia đang khao khát khẳng định vị thế trên bản đồ bóng đá thế giới.

Điều đáng nói là quyết định này không thể kéo dài mãi. Theo các chuyên gia, nếu quá 6-8 tuần trước ngày khởi tranh, việc trì hoãn sẽ trở nên tốn kém hơn nhiều so với việc cố gắng tổ chức bằng mọi giá. Lúc đó, “tiếp tục theo kế hoạch” sẽ trở thành lựa chọn mặc định bởi quán tính, chứ không phải vì nó tốt nhất. Vì vậy, trong vài tuần tới, nhiều khả năng AFC sẽ đưa ra tuyên bố chính thức về số phận của Asian Cup 2027.

Trong một diễn biến liên quan, Đại hội bất thường của AFC tại Tokyo cũng là một sự kiện hiếm hoi, thường chỉ được triệu tập cho các vấn đề luật lệ, bầu cử hoặc quản trị tài chính. Việc nó diễn ra vào thời điểm này cho thấy bóng đá châu Á đang đối mặt với những vấn đề hệ thống, không chỉ đơn thuần là an ninh của một giải đấu.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi qua nhiều năm, tôi nhận thấy rằng những cuộc khủng hoảng kiểu này thường kết thúc bằng một thỏa hiệp. Các bên sẽ tìm cách “cửa sổ trốn thoát” - một giải pháp không ai thực sự muốn nhưng lại là ít xấu nhất. Trì hoãn đến 2028 là một cửa sổ như vậy. Nó cho phép AFC giữ được thể diện, cho Saudi Arabia thêm thời gian, và cho các đội tuyển có thêm sự chuẩn bị.

Nhưng đừng quên rằng, đằng sau những toan tính chính trị và tài chính, người hâm mộ vẫn là những người chịu thiệt thòi nhất. Vé máy bay, khách sạn, tour du lịch đã được đặt trước. Một sự thay đổi vào phút chót sẽ gây ra làn sóng phẫn nộ và các tranh chấp về hoàn tiền. Đó là chưa kể đến niềm tin của khán giả vào một giải đấu đang ngày càng bị thương mại hóa.

Vậy đâu là kịch bản khả thi nhất? Theo tôi, khả năng cao nhất là AFC sẽ công bố trì hoãn Asian Cup 2027 đến năm 2028 trong vòng vài tuần tới, với lý do “đảm bảo an ninh tuyệt đối cho các đội bóng và người hâm mộ”. Saudi Arabia sẽ chấp nhận như một phần của “kế hoạch dài hạn”, và mọi thứ sẽ lại êm xuôi. Nhưng câu hỏi đặt ra là: liệu World Cup 2034 có gặp phải vấn đề tương tự? Và liệu AFC có đang tạo ra một tiền lệ rằng bất kỳ giải đấu nào tại khu vực có bất ổn đều có thể bị dời lịch?

Kết bài: Asian Cup 2027 không chỉ là một giải bóng đá. Nó là phép thử cho khả năng tổ chức của Saudi Arabia, cho uy tín của AFC, và cho tương lai của bóng đá châu Á. Khi những lời cảnh báo được đưa ra từ chính những người trong cuộc, đã đến lúc chúng ta cần nhìn thẳng vào sự thật: có những trận đấu không chỉ diễn ra trên sân cỏ, mà còn trên bàn họp. Và ở đó, chiến thắng không thuộc về kẻ mạnh nhất, mà thuộc về kẻ khôn ngoan nhất.